System podatkowy na Ukrainie

Na terytorium Ukrainy funkcjonują następujące podatki i opłaty:

podatek dochodowy od osób prawnych
podatek dochodowy od osób fizycznych
podatek od wartości dodanej (VAT)
podatek akcyzowy
podatek od środków transportowych
podatek jednolity
podatki i opłaty lokalne
patent handlowy
opłaty skarbowe
podatek gruntowy
jednolity podatek rolny

Tak ważny podatek, jakim jest podatek od nieruchomości, obecnie na Ukrainie nie funkcjonuje. Ustawa Ukrainy o podatku od majątku nieruchomego (nieruchomości) istnieje na razie tylko w projekcie.

Zgodnie z nakazem Państwowej Administracji Podatkowej Ukrainy o zatwierdzeniu instrukcji o trybie rejestracji płatników podatków i opłat (należności obowiązkowych) z dnia 19.02.1998 roku nr 80, by się zarejestrować, płatnicy – osoby prawne powinni złożyć do właściwego organu podatkowego następujące dokumenty:

Dla rejestracji płatników – osób prawnych:

podanie według formy N 1-OПП
kopię świadectwa (dokumentu) o rejestracji państwowej
kopię dokumentu, który potwierdza uzyskanie przez płatnika kodu identyfikacyjnego (kod ЄРДПОУ)
ponadto należy dołączyć oryginały ww. dokumentów

Dla rejestracji płatników – osób fizycznych (rejestracja osoby fizycznej przeprowadzana jest przez właściwy urząd skarbowy według miejsca zameldowania takiej osoby fizycznej):

podanie według formy N 5-ОПП
kopię świadectwa o rejestracji państwowej
ponadto należy dołączyć oryginały ww. dokumentów

Po przeprowadzeniu rejestracji płatnik otrzymuje zaświadczenie o rejestracji płatnika podatków według formy N 4-ОПП. Takie zaświadczenie jest wysyłane do podatnika lub może być odebrane bezpośrednio przez takiego podatnika w urzędzie skarbowym.

Wysokości składek Funduszu Emerytalnego oraz innych funduszy ubezpieczenia społecznego na Ukrainie

Nr	Fundusz	Stawka, %	Podstawa opodatkowania	Termin złożenia Obrachunku (Deklaracji)	Termin zapłaty składki
1	Fundusz Emerytalny	33,2 – dla pracodawcy 2 – dla pracownika	Fundusz wynagrodzeniowy Pensja brutto	Do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym	Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym, niezależnie od faktycznej wypłaty pensji (wynagrodzenia)
2	Fundusz ubezpieczenia społecznego na wypadek czasowej niezdolności do pracy	1,5 – dla pracodawcy 1 lub 0,5 – dla pracownika	Fundusz wynagrodzeniowy; Pensja brutto	Do 20 kwietnia; 20 lipca; 20 października; 20 stycznia	Podczas wypłaty pensji (wynagrodzenia)
3	Fundusz ubezpieczenia społecznego na wypadek bezrobocia	1,3 – dla pracodawcy; 0,5 – dla pracownika	Fundusz wynagrodzeniowy; Pensja brutto	Do 20 kwietnia; 20 lipca; 20 października; 25 stycznia	Podczas wypłaty pensji (wynagrodzenia)
4	Fundusz ubezpieczenia społecznego od nieszczęśliwych wypadków w zakładzie pracy	0,2–13,8 – tylko dla pracodawcy; w zależności od kategorii ryzyka zawodowego przedsiębiorstwa	Fundusz wynagrodzeniowy	Do 20 kwietnia; 20 lipca; 20 października; 25 stycznia	Podczas wypłaty pensji (wynagrodzenia)

Obowiązek obliczenia oraz zapłaty składek dla wszystkich funduszy ubezpieczenia społecznego oraz funduszy emerytalnych ciąży na pracodawcy.

Podatek dochodowy od osób prawnych z dnia 28.12.1994 roku nr 334

Podatnikami podatku dochodowego są:

Rezydenci – podmioty działalności gospodarczej, budżetowej, społecznej oraz inne przedsiębiorstwa, instytucje, które prowadzą działalność polegającą na uzyskaniu dochodu tak na terytorium Ukrainy, jak i poza jej granicami.

Nierezydenci – osoby fizyczne i prawne, stworzone w jakiejkolwiek formie organizacyjno-prawnej, które otrzymują dochody ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy, z wyjątkiem instytucji, które mają status dyplomatyczny lub immunitet zgodnie z umowami międzynarodowymi lub ustawą.

Filie, oddziały, przedstawicielstwa podatnika – osoby prawnej (nierezydenta), które nie posiadają osobowości prawnej oraz usytuowane są w miejscowości (jednostce administracyjnej) innej niż taki podatnik.

Przedstawicielstwa nierezydentów, które otrzymują dochody ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy lub pełnią funkcję agencyjne (przedstawicielskie) takich nierezydentów.

Podstawą opodatkowania jest dochód, który określa się w drodze pomniejszenia sum przychodu okresu sprawozdawczego na sumę kosztów uzyskania przychodów oraz na wartość odpisów amortyzacyjnych.

Do przychodu zalicza się:

Przychód ogólny ze sprzedaży towarów (robót, usług), w tym także produkcji pomocniczej oraz obsługiwanej nie posiadającej osobowości prawnej, a także przychody ze sprzedaży papierów wartościowych, hipotecznych certyfikatów udziału.

Przychody od przeprowadzonych operacji bankowych, ubezpieczeniowych oraz innych operacji (usług) finansowych, handlu wartościami walutowymi, papierami wartościowymi, zobowiązaniami dłużnymi oraz wierzytelnościami.

Przychody w postaci dywidend, otrzymanych od nierezydentów, procentów, opłat licencyjnych, posiadania wierzytelności dłużnych, a także przychody od dokonanych operacji leasingowych (dzierżawy).

Kwoty bezzwrotnej pomocy finansowej uzyskanej przez podatnika w okresie rozliczeniowym, wartość towarów (robót, usług) bezpłatnie otrzymanych przez podatnika w okresie rozliczeniowym, z wyjątkiem ich udzielenia na rzecz instytucji non profit (niedochodowych) oraz w granicach takich operacji między podatnikiem a jego jednostkami odrębnymi nie posiadającymi osobowości prawnej (filiami, oddziałami).

Do kosztów uzyskania przychodu zalicza się:

Wartość wszelkich wydatków, poniesionych (naliczonych) przez podatnika w ciągu okresu sprawozdawczego, które są związane z przygotowaniem, organizacją, prowadzeniem produkcji, sprzedażą towarów (robót, usług) oraz ochroną pracy.

Wartość zapłaconych (naliczonych) podatków, opłat (obowiązkowych należności), określonych w ustawie Ukrainy o systemie podatkowym poza nieokreślonymi bezpośrednio w wykazie podatków.

Dla podatników, których główną działalnością jest produkcja towarów rolnych, do kosztów uzyskania przychodu zalicza się podatek gruntowy.

Wydatki podatnika, związane z dokonywaniem przedsięwzięć przedsprzedaży oraz reklam dotyczących towarów (robót, usług) sprzedawanych (udzielanych) przez takiego podatnika.

Koszty na organizację przyjęć, prezentacji i świąt, nabycia oraz przekazywania prezentów, łącznie z bezpłatnym rozdawaniem „prezentów” lub bezpłatnym udzielaniem usług w celach reklamowych, lecz nie więcej niż 2% od opodatkowania dochodu podatnika za poprzedni rok rozliczeniowy.

Do kosztów uzyskania przychodu nie zalicza się wydatków związanych z:

Wypłatą przychodu emisyjnego na rzecz emitenta praw korporacyjnych.

Wypłatą dywidend.

50% kosztów na nabycie materiałów paliwowo-olejowych dla samochodów osobowych oraz leasing operacyjny samochodów osobowych.

Do kosztów uzyskania przychodu zalicza się wszelkie wydatki związane z wypłatą lub naliczaniem procentów od zobowiązań dłużnych (w tym od dowolnych kredytów, depozytów) w ciągu okresu sprawozdawczego, jeśli takie wypłaty lub naliczenia związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej podatnika.

Natomiast dla podatnika 50% oraz więcej funduszu statutowego (akcji, innych praw korporacyjnych), który jest własnością lub zarządzany jest przez nierezydenta (nierezydentów), zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kosztów na wynagrodzenie lub naliczenie procentów od kredytów i innych zobowiązań dłużnych na rzecz takich nierezydentów oraz związanych z nimi osób jest zezwolone w kwocie nie przekraczającej kwoty dochodów podatnika otrzymanych w ciągu okresu rozliczeniowego w formie procentów od lokat własnych aktywów, powiększonej do kwoty stanowiącej 50% dochodu opodatkowanego okresu rozliczeniowego.

Opodatkowanie operacji barterowych

Przychody oraz koszty uzyskania przychodu z dokonanych operacji barterowych określa się na podstawie ceny przewidzianej w umowie, lecz nie niższej od cen zwyczajnych.

Amortyzacji podlegają wydatki na:

Nabycie środków trwałych oraz aktywów niematerialnych do własnego wykorzystania w produkcji, w tym wydatki na nabycie bydła rasowego oraz nabycie, założenie i uprawę zasadzeń wieloletnich do początku plonowania.

Produkcję samodzielną środków trwałych dla produkcyjnych potrzeb własnych, w tym wydatki na płacę zarobkową pracowników, zatrudnionych przy produkcji takich środków trwałych.

Przeprowadzenie wszystkich rodzajów remontów, modernizacji i innych rodzajów ulepszeń środków trwałych.

Ulepszenia kapitalne gruntów niezwiązanych z budownictwem, a w szczególności: nawodnienie, osuszanie, wzbogacenie i inne podobne ulepszenia kapitalne gruntów.

Określenie środków trwałych i ich grup

Pod pojęciem „środki trwałe” należy rozumieć wartości materialne, które wykorzystywane są przez podatnika w jego działalności gospodarczej przez okres, który przekracza 365 dni kalendarzowych (od dnia wprowadzenia do eksploatacji takich wartości materialnych) oraz których wartość przekracza 1000 UAH.

Środki trwałe dzielą się na następujące grupy:

Grupa 1. – budynki, budowle, ich składniki strukturalne, urządzenia przemysłowe, w tym budynki mieszkalne oraz ich części (mieszkania oraz miejsca użytku ogólnego), wartość kapitalnego ulepszenia gruntów.

Grupa 2. – środki transportowe oraz części zamienne do nich, meble, urządzenia elektroniczne, optyczne, elektromechaniczne urządzenia oraz instrumenty, inne wyposażenie biurowe, aparatura oraz wyposażenie do nich.

Grupa 3 .– jakiekolwiek inne środki trwałe, które nie zostały zaliczone do grupy 1., 2. i 4.

Grupa 4. – komputery, inne maszyny do automatycznej obróbki informacji, związane z nimi zasoby wczytywania lub druku informacji, ich zabezpieczenie programowe, telefony, mikrofony, radiostację o wartości wyższej od wartości towarów małowartościowych (przedmiotów).

Sumę odpisów amortyzacyjnych kwartału rozliczeniowego określa się poprzez zastosowanie norm amortyzacji do wartości bilansowej grup środków trwałych na początek takiego kwartału rozliczeniowego.

Normy amortyzacji

Normy amortyzacji określa się w procentach do wartości bilansowej każdej z grup środków trwałych na początek okresu rozliczeniowego w następującej wysokości:

Grupa 1. – 2%.

Grupa 2. – 10%.

Grupa 3. – 6%.

Grupa 4. – 15%.

Stawka podatku

Dochód podatnika łącznie z przedsiębiorstwami, które utworzone zostały na własności osoby fizycznej, podlega opodatkowaniu według stawki podatku 25%.

Okres rozliczeniowy w tym podatku wynosi: kwartał kalendarzowy, półrocze, trzy kwartały, rok.

Opodatkowanie nierezydentów

Wszelkie przychody uzyskane przez nierezydentów ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy od prowadzonej działalności gospodarczej (w tym na konta bankowe nierezydenta w hrywnach) podlegają opodatkowaniu w trybie oraz z zastosowaniem stawek określonych w Ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.

Dla celów niniejszej ustawy za przychody uzyskane przez nierezydentów ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy należy rozumieć:

procenty, procenty dyskontowe, płacone na rzecz nierezydenta, w tym procenty ze zobowiązań dłużnych, emitowanych (wydanych) przez rezydenta;
dywidendy spłacane (naliczane) przez rezydenta;
opłaty licencyjne, fracht oraz przychody ze świadczenia usług typu „inżyniering”;
opłaty leasingowe (dzierżawne) spłacane (naliczane) przez rezydentów lub przedstawicielstwa stałe na rzecz nierezydenta-leasingodawcy (dzierżawodawcy);
przychody ze sprzedaży majątku nieruchomego położonego na terytorium Ukrainy, którego właścicielem jest nierezydent, w tym majątku stałego przedstawicielstwa nierezydenta;
przychody ze sprzedaży papierów wartościowych lub innych praw korporacyjnych określonych zgodnie z przepisami niniejszej ustawy;
przychody uzyskane z prowadzenia działalności wspólnej na terytorium Ukrainy, przychody uzyskane od realizacji kontraktów długoterminowych na terytorium Ukrainy;
wynagrodzenie za prowadzenie działalności oświatowej, kulturalnej, religijnej, sportowej, rozrywkowej przez nierezydentów (lub upoważnionych przez nich osób) na terytorium Ukrainy;
wynagrodzenie brokerskie, komisowe lub agencyjne uzyskane od rezydentów lub przedstawicielstw stałych innych nierezydentów;
przychody w postaci wygranej (nagród) w loterii (poza państwowymi), kasynie, innych miejscach gier (domów) położonych na terytorium Ukrainy, przychody od organizacji oraz prowadzenia biznesu w zakresie gier, loterii (poza państwowymi) i inne.

Takie dochody nierezydentów opodatkowane są na Ukrainie według stawki podatku 15% (podatek na repatriację) podczas wypłaty takich dochodów przez rezydentów.

W celu potwierdzenia zapłaty podatku dochodowego na Ukrainie nierezydent może otrzymać od właściwego organu podatkowego zaświadczenie potwierdzające taką zapłatę (Certificate about withholding of tax in Ukraine).

Deklarację podatkową należy składać do właściwego urzędu skarbowego w ciągu 40 dni następujących po właściwym okresie rozliczeniowym (kwartale). Podatek należy zapłacić w ciągu kolejnych (po 40 dniach) 10 dni.

Podatek dochodowy od osób fizycznych z dnia 22 maja 2003 roku nr 889

Podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są zarówno obywatele Ukrainy (rezydenci), jak i podmioty z zagranicy – osoby fizyczne (nierezydenci), które uzyskują przychody ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy.

Podstawą opodatkowania tym podatkiem jest roczny dochód opodatkowany, zawierający wszystkie przychody, uzyskane przez podatnika w roku rozliczeniowym.

Do przychodów, które podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, zalicza się:

przychody w postaci płacy zarobkowej, inne wypłaty i wynagrodzenia, wypłacane na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej;
przychody ze sprzedaży praw autorskich; przychody w postaci opłat licencyjnych, w tym także przychody uzyskiwane przez spadkobiercę – właściciela takich praw autorskich;
przychód w postaci czynszu dzierżawnego;
wartość długu podatnika, który został anulowany przez kredytodawcę, pod warunkiem, że takie anulowanie nie jest powiązane z bankructwem;
wartość bezpłatnie otrzymanych towarów (robót, usług);
przychód w postaci procentów (w tym także procentów dyskontowych), dywidend, wygranej, prezentów;
przychód inwestycyjny (operację z papierami wartościowymi oraz innymi prawami korporacyjnymi).

Przychody, które nie podlegają opodatkowaniu:

wartość państwowej pomocy społecznej (w postaci pieniężnej, materialnej oraz świadczenia robót i usług);
przychody uzyskane przez podatnika z posiadania papierów wartościowych, emitowanych przez Ministerstwo Finansów Ukrainy, wygranej w loterię państwową;
wartość pieniężna lub w postaci majątku uzyskana przez podatnika w drodze podziału własności wspólnej małżonków w związku z rozerwaniem pożycia małżeńskiego (rozwodem);
dywidendy naliczane na rzecz podatnika w postaci akcji (udziałów) emitowanych przez rezydenta – osobę prawną, pod warunkiem, że takie naliczanie nie zmienia proporcji (udziałów) wszystkich akcjonariuszy (udziałowców) w funduszu statutowym takiego emitenta oraz wskutek czego zwiększa się fundusz statutowy takiego emitenta na wartość ogólną takich naliczanych dywidend;
wartość depozytu wniesionego przez podatnika do banku, innej niebankowej instytucji finansowej, która jest zwrócona takiemu podatnikowi, wartość kredytu otrzymana przez podatnika;

Przychody uzyskane przez nierezydenta – osobę fizyczną ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy podlegają opodatkowaniu w taki sam sposób, jak dochody rezydentów, z uwzględnieniem osobliwości określonych w ustawie nr 889. Jednak należy pamiętać, że stawki podatku dochodowego od osób fizycznych stosowane do dochodów rezydentów oraz nierezydentów nie są takie same (stawki podatku dla nierezydentów są podane w tabeli 1.).

Tabela 1. Rodzaje dochodów uzyskane przez cudzoziemców (nierezydentów) na terytorium Ukrainy oraz stawki podatkowe stosowane do takich dochodów

Przychód	Stawka podatku, %
Płaca zarobkowa	15
Przychody nierezydentów ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy, przyrównane w celach podatkowych do płacy zarobkowej, w szczególności nierezydentów, którzy: pracują w obiektach położonych na terytorium Ukrainy, w tym także w przedstawicielstwach nierezydentów – osób prawnych, niezależnie od źródła wypłaty takich przychodów, są członkami zarządu rezydenta – osoby prawnej lub fizycznej –podmiotu działalności przedsiębiorczej lub ich przedstawicielstw za granicą oraz otrzymują płacę zarobkową, inne wynagrodzenia, wypłacane przez takiego rezydenta, są podmiotami działalności przedsiębiorczej lub wykonują wolny zawód na terytorium Ukrainy, niezależnie od źródła wypłaty takich przychodów	15 15 15 lub stawka podatku przewidziana Rozporządzeniem Prezydenta Ukrainy o uproszczonym systemie opodatkowania
Procenty	5
Dywidendy oraz opłaty licencyjne	15
Inne przychody, w tym także uzyskane od sprzedaży majątku nieruchomego lub ruchomego, wartość otrzymanych prezentów i/lub spadku, przychody uzyskane od realizacji umów cywilnoprawnych, dzierżawy, wygranej, dochody inwestycyjne	30

Okres podatkowy (rozliczeniowy) w podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi rok kalendarzowy.

Podatnik zobowiązany jest złożyć do właściwego urzędu skarbowego deklarację podatkową za rok rozliczeniowy w terminie do 1 kwietnia roku następującego po takim roku rozliczeniowym. Termin zapłaty podatku wynosi 10 dni kalendarzowych, które następują po zakończeniu terminu przewidzianego dla złożenia deklaracji podatkowej.

Podatek VAT

Zgodnie z ustawą o podatku VAT przedmiotem opodatkowania VAT są następujące czynności:

sprzedaż towarów oraz świadczenie usług na terytorium Ukrainy;
wwóz (import) towarów (usług towarzyszących) na terytorium celne Ukrainy;
wywóz (eksport) towarów (usług towarzyszących) z terytorium celnego Ukrainy;
świadczenie usług przewozu pasażerów oraz ładunków poza granicami Ukrainy.

Nie są przedmiotem opodatkowania:

emisja oraz sprzedaż papierów wartościowych, praw korporacyjnych;
wypłata dywidend, opłat licencyjnych w formie pieniężnej lub w postaci papierów wartościowych, wypłacanych przez ich emitenta;
wypłata w formie pieniężnej płacy zarobkowej, emerytur, stypendiów, pomocy społecznej;
świadczenie usług ubezpieczeniowych przez podmioty, które posiadają zezwolenie (licencję) na prowadzenie takiej działalności ubezpieczeniowej;
sprzedaż odpłatna innemu podatnikowi VAT przedsiębiorstwa jako odrębnego podmiotu działalności gospodarczej lub zaliczenie aktywów (części) przedsiębiorstwa do składu aktywów innego przedsiębiorstwa.

Płatnikami podatku VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne (przedsiębiorcy lub importerzy towarów), które:

podlegają obowiązkowej rejestracji dla celów podatku VAT, czyli takie u których obrót za ostatnie 12 miesięcy kalendarzowe przekroczył kwotę 300 tys. UAH (bez podatku VAT);
importują towary na terytorium celne Ukrainy.

Jeśli podmiot (niezarejestrowany dla celów VAT) zawiera jedną lub więcej umów, z których wynika, że wartość towarów (robót, usług) przeznaczonych do sprzedaży będzie przekraczała 300 tys. UAH w dwa lub więcej razy, wtedy taki podmiot będzie obowiązany zarejestrować się na potrzeby podatku VAT do końca okresu sprawozdawczego, w którym została zawarta taka umowa.

Stawka podstawowa podatku VAT wynosi 20% do podstawy opodatkowania.

Ponadto przewidziano ulgową stawkę podatku, która wynosi 0%. Stawkę podatku 0% stosuje się:

w eksporcie towarów z terytorium Ukrainy;
w świadczeniu usług uszlachetniania surowca, przerobie, wzbogacaniu, remoncie towarów, wwiezionych na terytorium Ukrainy dla wykonania takich usług (robót) oraz następnie wywiezionych z terytorium Ukrainy;
w dostawach usług transportowych, polegających na przewozie pasażerów, bagażów oraz ładunków, których miejsce świadczenia znajduje się poza granicami Ukrainy.

Zwalnia się od podatku VAT:

dostawę artykułów spożywczych produkcji ukraińskiej dla dzieci;
dostawę (przedpłatę) wydawnictw periodycznych środków masowego przekazu, książek, oprócz wydawnictw o charakterze erotycznym;
dostawę usług z tytułu wychowania w przedszkolach, nauczania, edukacji w szkołach i uczelniach przez szkoły i uczelnie wyższe, które posiadają zezwolenie specjalne na świadczenie takich usług;
dostawę (w tym także przez apteki) zarejestrowanych oraz posiadających zezwolenie na zastosowanie na terytorium Ukrainy środków leczniczych (leków) oraz wyrobów przeznaczenia medycznego;
świadczenie usług przewozu pasażerów w transporcie pasażerskim (oprócz taksówek) w granicach miejscowości, na które ceny (taryfy) ustala władza samorządowa w granicach swoich kompetencji;
sprzedaż działek gruntowych, z wyjątkiem tych, które znajdują się pod nieruchomościami oraz są wliczone do ich wartości;
czynsz dzierżawny za korzystanie z działek gruntowych będących własnością państwa;
sprzedaż mieszkania, z wyjątkiem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym.

Wyżej określone zwolnienia nie dotyczą dostawy towarów akcyzowych, a także czynności, które są przedmiotem importu (z wyjątkiem importu środków leczniczych oraz wyrobów przeznaczenia medycznego). Ponadto do 1 stycznia 2009 roku zwalnia się od opodatkowania sprzedaż na terytorium Ukrainy, a także wwóz na Ukrainę odpadków oraz złomu metali czarnych.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z Ustawą Ukrainy o VAT w przypadku nabycia samochodów osobowych, które u nabywcy są zaliczane do środków trwałych, podatek VAT zapłacony przez takiego nabywcę w cenie takich samochodów nie może być u niego zaliczony do podatku naliczonego. Taki podatek zgodnie z Ustawą o VAT u nabywcy zalicza się do kosztów uzyskania przychodu. Natomiast możliwość zaliczenia wydatków w koszty uzyskania przychodu jest regulowana przez Ustawę Ukrainy o podatku dochodowym od osób prawnych, który reguluje skład przychodu oraz kosztów uzyskania przychodu. Przepisy ustawy PDOP wskazują, iż w przypadku, gdy płatnik podatku dochodowego jest także zarejestrowany na potrzeby podatku VAT, to podatek VAT zapłacony przy zakupie samochodów osobowych nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodu. Ponadto GUS Ukrainy stoi na stanowisku, że taki zapłacony podatek VAT w cenie nabytych samochodów osobowych (z wyjątkiem taksówek), które są zaliczane do środków trwałych, nie zalicza się do podatku naliczonego, nie może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu oraz nie może powiększyć wartości bilansowej odpowiedniej grupy środków trwałych. Tak więc mamy kolizję wynikającą z tych dwóch ustaw. Zatem podatnikowi pozostaje zwracać się do sądów o wyjaśnienie, jak postępować w takiej sytuacji. Jak wskazuje praktyka, decyzje sądów są podejmowane na korzyść podatników.

Okresy sprawozdawcze

Okresem sprawozdawczym w podatku VAT jest miesiąc kalendarzowy.

Deklarację podatkową z podatku VAT podatnicy zobowiązani są złożyć do właściwego organu podatkowego w ciągu 20 dni kalendarzowych, które następują po właściwym miesiącu rozliczeniowym.

Jeśli u podatnika za poprzednie 12 miesięcy obrót nie przekroczył 300 tys. UAH, wtedy taki podatnik może wybrać kwartalny okres rozliczeniowy. W takim wypadku deklaracja składana jest w ciągu 40 dni kalendarzowych po upływie ostatniego dnia kwartału.

W ciągu 10 dni kalendarzowych po upływie terminu złożenia deklaracji podatnik obowiązany jest zapłacić sumę VAT, określoną w takiej deklaracji, do budżetu.

Osobliwości opodatkowania importu podatkiem VAT Przy wwozie (imporcie) towarów (robót, usług) na terytorium celne Ukrainy płatnikami podatku VAT są osoby, które importują takie towary (roboty, usługi).

Za import należy uważać też:

wwóz towarów na terytorium celny Ukrainy jako aport do funduszu statutowego spółki;
wwóz towarów na terytorium celne Ukrainy zgodnie z umowami leasingowymi (operacyjnego lub finansowego), w tym także jeśli wwóz jest powiązany ze zwrotem towarów leasingodawcy – rezydenta Ukrainy w związku z zakończeniem (wygaśnięciem) umowy leasingowej.

Przy imporcie towarów na Ukrainę zobowiązanie podatkowe w podatku VAT powstaje podczas przedłożenia deklaracji celnej właściwemu organowi celnemu, a prawo importera do obliczenia podatku naliczonego powstaje po faktycznie dokonanej zapłacie należnego podatku VAT.

Należy zaznaczyć, że w ustawodawstwie Ukrainy przewidziana jest możliwość odroczenia zapłaty podatku VAT przy imporcie towarów (robót, usług) na terytorium celne Ukrainy w drodze wydania przez podatnika –importera właściwemu organowi celnemu weksla podatkowego. Weksel podatkowy umożliwia odroczenie zapłaty podatku VAT o 30 dni kalendarzowych. Ustawa o podatku VAT przewiduje ograniczenia w stosowaniu weksla podatkowego, a mianowicie:

jeśli importer jest zarejestrowany na potrzeby podatku VAT krócej niż 12 miesięcy od miesiąca, w którym odbywa się import (z wyjątkiem importu towarów, które będą zaliczone do środków trwałych u takiego podatnika zgodnie z decyzją Gabinetu Ministrów Ukrainy);
jeśli importer stosuje uproszczony system opodatkowania;
w przypadku, jeśli importer nie zapłacił weksla podatkowego, wydanego wcześniej;
w przypadku importu towarów akcyzowych, towarów wymienionych w grupach towarowych określonych w ukraińskiej klasyfikacji towarów zewnętrznej działalności gospodarczej (są to między innymi: zwierzęta żywe, produkcja pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, gotowa produkcja spożywcza, ropa, przetwory naftowe oraz gazy).

Weksle podatkowe podlegają obowiązkowemu potwierdzeniu przez banki komercyjne.

Opodatkowanie podatkiem VAT usług świadczonych przez nierezydentów lub na rzecz nierezydentów

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT do czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT zalicza się dostawę usług, których miejsce świadczenia znajduje się na terytorium celnym Ukrainy. W przypadku świadczenia usług przez nierezydenta na terytorium Ukrainy zobowiązanie podatkowe ciąży na przedstawicielstwie takiego nierezydenta na Ukrainie. W przeciwnym razie (jeśli nierezydent nie ma przedstawicielstwa na Ukrainie) obowiązek zapłaty podatku VAT ciąży na takim rezydencie, na rzecz którego zostały wyświadczone takie usługi. Przy czym prawo obliczenia podatku naliczonego powstaje u rezydenta Ukrainy tylko po dokonaniu faktycznej zapłaty podatku należnego. Usługi świadczone przez nierezydenta na rzecz ukraińskiego rezydenta poza granicami Ukrainy, potwierdzone należnymi dokumentami źródłowymi (umowa, protokół usług wykonanych), nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT na Ukrainie. Świadczenie przez rezydenta Ukrainy na rzecz nierezydenta usług, których miejsce świadczenia znajduje się poza granicami Ukrainy, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT. Takie zwolnienie od zapłaty podatku VAT stosuje się pod warunkiem, że wyjazd specjalistów takiego rezydenta poza granice Ukrainy dla świadczenia usług powinien być potwierdzony właściwymi dokumentami (bilet transportowy, pokwitowanie z hotelu itp.).

Tryb zwrotu podatku VAT

W deklaracji podatkowej podatnik oblicza kwotę podatku należnego, która podlega zapłaceniu. Daną kwotę oblicza się w następujący sposób: zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku powstaje w okresie sprawozdawczym minus podatek naliczony do tego okresu sprawozdawczego. W przypadku, kiedy obliczona wartość ma: dodatnie znaczenie – podatnik jest zobowiązany spłacić tę kwotę do budżetu w ciągu 10 dni kaledarzowych po ostatecznym terminie złożenia deklaracji; ujemne znaczenie – taką kwotę zalicza się do zmniejszenia kwoty długu podatkowego z tytułu VAT, który powstał w poprzednich okresach, a jeżeli taki dług nie powstał – zalicza się do składu podatku naliczonego następnego okresa sprawozdawczego. W następnym okresie sprawozdawczym podatnik w analogiczny sposób oblicza kwotę podatku, która podlega zapłaceniu. Jeśli obliczona kwota znowu ma ujemne znaczenie, wtedy: podatnik otrzymuje prawo zwrotu kwoty VAT z budżetu, lecz tylko tej części ujemnego znaczenia, która była faktycznie zapłacona w poprzednich okresach rozliczeniowych na rzecz dostawców towarów (usług); wszystkie niezapłacone przez dostawcę kwoty VAT z danego okresu mogą być naliczone w następnym okresie rozliczeniowym. W taki sposób podatnik uzyskuje prawo do zwrotu kwoty VAT pod warunkiem, że taki podatnik posiada dwa miesiące z ujemnym kontem kwoty podatku, którą wnosi do zwrotu. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, że zgodnie z ustawą Ukrainy o VAT nie mają prawa do zwrotu podatku z budżetu podatnicy, którzy:

są zarejestrowanymi płatnikami podatku VAT przez okres mniejszy niż 12 miesięcy do miesiąca, za który jest złożone podanie o zwrot nadpłaconego podatku VAT (z wyjątkiem podatku, który zapłacono w cenie nabycia lub zbudowania środków trwałych zgodnie z decyzją Gabinetu Ministrów Ukrainy);
mieli obroty opodatkowane za ostatnie 12 miesięcy kalendarzowych mniejsze, niż kwota podatku zaznaczona do zwrotu z budżetu (z wyjątkiem podatku, który został zapłacony w cenie nabycia lub zbudowania środków trwałych);
nie prowadzili działalności w ciągu ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych;
są podatnikami uproszczonego systemu opodatkowania, który stosuje stawkę podatku 10%.

Tak więc podatnik w ciągu pierwszych 12 miesięcy swojej działalności, w jakości podatnika zarejestrowanego na potrzeby podatku VAT (niezależnie od obrotów opodatkowanych), nie może ubiegać się o zwrot nadpłaconego podatku VAT z budżetu. Na przykład: podatnik, który zarejestrował się na potrzeby podatku VAT w marcu 2006 r., prawo do zwrotu podatku będzie miał dopiero w kwietniu 2007 roku (lub drugiego kwartału 2007 roku, jeśli podatnik rozlicza się kwartalnie).

W przypadku dotrzymania przez podatnika wszystkich wyżej wymienionych warunków oraz powstania u niego prawa do zwrotu podatku taki podatnik może wybrać jedną z dwóch przewidzianych ustawodawstwem sposobów zwrotu podatku:

Bezpośredni zwrot podatku na konto bankowe podatnika. W takim przypadku podatnik powinien złożyć do organu podatkowego deklarację oraz podanie o zwrot takiej kwoty podatku za okres sprawozdawczy, w którym powstało prawo do takiego zwrotu.
Podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy (kwotę podatku za ten okres przenosi się do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy). Taka decyzja zaznaczana jest przez podatnika w deklaracji podatkowej, którą składa on za okres podatkowy, w którym wystąpiła nadwyżka podatku naliczonego nad podatkiem należnym.

Przy tym podatnik w każdym okresie podatkowym może stosować tylko jeden z wymienionych wyżej sposobów zwrotu nadwyżki podatku. W ciągu 30 dni następujących po dniu otrzymania deklaracji podatkowej organ podatkowy sprawdza prawidłowość obliczenia podatku naliczonego. Ponadto warto zauważyć, że jeśli podatnik zaznacza w deklaracji podatkowej kwotę podatku podlegającą zwrotowi w wysokości 100 tys. UAH i więcej, wtedy organ podatkowy jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli sprawdzenia dokumentacji finansowej podatnika. Po zakończeniu kontroli (w wypadku nieposiadania zastrzeżeń co do prawidłowości określenia przez podatnika kwoty podatku do zwrotu) organ podatkowy dostarcza organowi skarbowemu (Kaznaczejstwu) w ciągu 5 dni wniosek z zaznaczeniem kwoty, która podlega zwrotowi. Na podstawie takiego wniosku organ skarbowy przelewa na konto podatnika kwotę podatku w ciągu 5 dni od otrzymania takiego wniosku od organu podatkowego.

Uproszczony system opodatkowania

Zgodnie z Rozporządzeniem Prezydenta „Uproszczony system opodatkowania, księgowości oraz sprawozdawczości” podmioty prowadzące działalność gospodarczą mogą wybrać uproszczony system opodatkowania, księgowości oraz sprawozdawczości, który przewiduje spłatę podatku jednolitego zamiast spłaty ogólnie obowiązujących podatków (podatek dochodowy, VAT, podatek dochodowy od osób fizycznych, podatek gruntowy, podatek komunalny i inne).

Prawo do spłaty podatku liniowego mają:

osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, których obrót w ciągu roku kalendarzowego nie przekracza 500 tys. UAH oraz którym w ciągu roku przybywa nie więcej niż 10 osób będących w stosunku pracy (łącznie z rodziną);
osoby prawne (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne i inne), u których obrót w ciągu roku kalendarzowego nie przekracza 1 mln UAH oraz liczba osób zatrudnionych nie przekracza 50 osób.

Stawki podatku przy stosowaniu uproszczonego systemu opodatkowania:

Osoby fizyczne płacą kwotę podatku, która jest ustalana przez organy miejscowe oraz zależy od rodzaju działalności (od 20 do 200 UAH miesięcznie), w wypadku obecności pracowników dodatkowo spłacają 50% wartości podatku jednolitego za każdą osobę.
Osoby prawne mogą wybrać jedną z następujących stawek podatku jednolitego:
1. 6% od wartości wpływów (od sumy utargu) ze sprzedaży towarów, robót, usług bez uwzględnienia opłaty akcyzowej (plus spłata podatku VAT);
2. 10% wartości wpływów od sumy utargu) ze sprzedaży towarów, robót, usług z wyjątkiem opłaty akcyzowej, w przypadku wliczenia podatku VAT do podatku jednolitego.

Utargiem od realizacji produkcji polega suma, faktyczne otrzymana podmiotem prowadzące działalność gospodarczą na konto bankowe lub do kasy od sprzedaży (robót, usług). Zatem jest tu stosowana kasowa metoda obliczenia utargu, przy której uwzględnia się wszystkie wpływy środków pieniężnych na konto bankowe albo do kasy, wśród nich: finansowy wynik od sprzedaży papierów wartościowych, odsetki banku, bezzwrotna pomoc finansowa, czynsz dzierżawny. Należy zwrócić uwagę, że w wypadku spłaty przez osobę prawną podatku jednolitego zgodnie ze stawką 10% taka osoba traci prawo do obliczenia podatku naliczonego, zwrot VAT, a także do sporządzenia faktury VAT, co doprowadzi do utraty przez ich partnerów prawa zaliczenia do podatku naliczonego wartości podatku VAT, zapłaconego przy nabyciu towarów, robót, usług. Osoby prawne oraz fizyczne – podatnicy podatku jednolitego zobowiązani są spłacać podatek za każdy miesiąc w ciągu 20 dni następujących po takim okresie rozliczeniowym (miesiącu). Przy czym osoba prawna powinna składać do właściwego urzędu skarbowego sprawozdanie z podatku jednolitego w ciągu 20 dni następujących po każdym kwartale kalendarzowym. Natomiast osoba fizyczna – podatnik podatku jednolitego składa sprawozdanie z takiego podatku w ciągu 5 dni następujących po kwartale kalendarzowym.

Nie mają prawa do korzystania z uproszczonego systemu opodatkowania:

osoba prawna, której założycielem jest osoba prawna z zagranicy, która nie jest podmiotem małej przedsiębiorczości (roczny przychód przekracza 500 tys. EUR, liczba osób zatrudnionych przekracza 50 osób) oraz do której należy więcej niż 25% funduszu założycielskiego tej osoby. Osoby prawne, których założycielami są osoby fizyczne z zagranicy, mogą przejść na uproszczony system opodatkowania
osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, które dokonują sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych, paliwowych
podmioty prowadzące działalność gospodarczą, które prowadzą działalność w zakresie gier losowych oraz zakładów wzajemnych, zajmują się wymianą walut obcych
podmioty prowadzące działalność gospodarczą, które są producentami towarów akcyzowych, prowadzą działalność gospodarczą związaną z eksportem, importem oraz hurtową i jednostkową sprzedażą materiałów paliwowych
podmioty prowadzące działalność gospodarczą, które zajmują się wydobyciem metali i kamieni szlachetnych oraz sprzedają wyroby z takich metali i kamieni szlachetnych.

Podatek akcyzowy

Płatnikami podatku akcyzowego są podmioty gospodarcze zajmujące się produkcją, dystrybucją i importem towarów akcyzowych. Zalicza się do nich napoje alkoholowe, piwo, wyroby tytoniowe, samochody, benzynę, paliwa silnikowe. Akcyza naliczana jest od jednostki towaru lub w procentach od jego wartości (w przypadku towarów importowanych od ich wartości celnej). Na wyroby alkoholowe i tytoniowe wprowadzone zostały znaczki akcyzowe (banderole).

Podstawą prawną regulującą kwestie związane z akcyzą są Ustawy Ukrainy:

o podatku akcyzowym na wyroby tytoniowe, która przewiduje następujące stawki:
- cygara – 30 UAH od produkcji 1000 sztuk lub 8% od wartości obrotu z realizacji towaru;
- papierosy bez filtra – 5 UAH od produkcji 1000 sztuk lub 12,5% od wartości obrotu;
- papierosy z filtrem – 14 UAH od produkcji 1000 sztuk lub 12,5% od wartości obrotu;
o podatku akcyzowym na niektóre towary, która przewiduje następujące stawki:
- piwo – 0,31 UAH za 1 litr;
- benzyna A-72, A-76, A-80, А-90, А-91, А-92, АІ-93, А-95, А-96, A-98 – 60 EUR za 1000 kg;
o podatku akcyzowym na spirytus etylowy i napoje alkoholowe, która przewiduje objęcie akcyzą:
- win krajowych – od 0,25 do 2,6 UAH za litr, przy imporcie: 3 UAH za litr;
- spirytusu, wódki, koniaku, brandy, likieru – 21,5 UAH za litr 100-procentowego spirytusu;
o podatku akcyzowym na środki transportu, która przewiduje następujące stawki:
- samochody – od 0,02 do 3,5 EUR za każdy cm³ pojemności silnika, w zależności od pojemności i rodzaju silnika oraz wieku samochodu;
- motocykle – 0,2 EUR za 1 cm³ pojemności;
- przyczepy o nośności ponad 3500 kg – 100 EUR za sztukę.

Kara pieniężna

Kara pieniężna jest to opłata ustalona kwotowo lub w odsetkach od sumy zobowiązania podatkowego, która jest nakładana na podatnika za naruszenie ustawodawstwa podatkowego w drodze wydania decyzji przez organ kontrolujący lub w określonych przypadkach jest obliczana przez podatnika.

Kara pieniężna jest nakładana na podatników:

W przypadku niezłożenia deklaracji podatkowej we właściwym terminie – podatnik spłaca karę pieniężną w wysokości 10 minimalnych dochodów wolnych od opodatkowania.
W przypadku, jeśli podatnik nie uiszcza podatku należnego we właściwym terminie, taki podatnik jest zobowiązany do zapłaty kary pieniężnej w następującej wysokości:
- przy niezapłaceniu do 30 dni kalendarzowych następujących po ostatnim dniu terminu przewidzianego dla zapłaty kwoty podatku – w wysokości 10% sumy zaległości podatkowej;
- przy niezapłaceniu przez 31 do 90 dni kalendarzowych następujących po ostatnim dniu terminu przewidzianego dla zapłaty kwoty podatku – w wysokości 20% sumy zaległości podatkowej;
- przy niezapłaceniu przez 91dni i więcej następujących po ostatnim dniu terminu przewidzianego dla zapłaty kwoty podatku – w wysokości 50% sumy zaległości podatkowej.
Jeśli podatnik, którego aktywa zabezpieczone są zastawem skarbowym, sprzedał takie aktywa bez otrzymania uprzednio pisemnego zezwolenia od właściwego organu podatkowego na dokonanie takiej sprzedaży, podatnik spłaca karę pieniężną w wysokości równej wartości sprzedanych aktywów, ale nie niższej od zwykłej ceny tych aktywów.
Jeśli podatnik wypłaca wynagrodzenie pieniężne bez poprzedniego obliczenia oraz zapłaty podatku, opłaty (pod warunkiem, że takie obliczenie oraz zapłata są obowiązkowe przed dokonaniem takiej wypłaty), wtedy taki podatnik spłaca karę pieniężną w wysokości podwójnej kwoty podatku, opłaty podlegającej zapłacie.
Podatnik, który sam ujawnia (przed rozpoczęciem kontroli jego dokumentów finansowych) fakt zaniżenia sum podatku podlegającego zapłacie za minione okresy rozliczeniowe, jest zobowiązany do:
- przesłania noty korygującej, zapłacenia kwoty takiej niedopłaty oraz zapłaty kary pieniężnej w wysokości 5% od kwoty niedopłaty podatku za minione okresy rozliczeniowe;
- lub zaznaczenia kwoty niedopłaty w deklaracji podatkowej, która jest składana za następny okres rozliczeniowy; kwota niedopłaty powiększonej jest o karę pieniężną w wysokości 5% kwoty niedopłaty.

Jeśli po złożeniu deklaracji podatkowej za właściwy okres rozliczeniowy podatnik składa do organu podatkowego deklarację podatkową z poprawionymi błędami przed ostatecznym terminem złożenia deklaracji za ten sam okres rozliczeniowy, wtedy kar pieniężnych określonych w niniejszym punkcie nie stosuje się.

Odpowiedzialność karna za uchylanie się od spłaty podatków i opłat

Odpowiedzialność karna następuje za uchylanie się od spłaty podatków i opłat zgodnie z art. 212 Kodeksu Karnego Ukrainy, gdy :

Zachodzi umyślne zaniechanie obowiązku zapłaty podatków i opłat przez osobę służbową przedsiębiorstwa (niezależnie od formy własności) lub przez podmiot działalności przedsiębiorczej, lub przez jakąkolwiek inną osobę, która obowiązana jest do takiej zapłaty podatków i opłat – jeśli takie działania doprowadziły do faktycznych strat pieniężnych budżetów czy funduszy państwowych w wielkich rozmiarach. Zaniechanie takie jest karane grzywną w wysokości od 300 do 500 minimalnych dochodów wolnych od opodatkowania lub pozbawieniem prawa do zajmowania określonych stanowisk lub do prowadzenia pewnych rodzajów działalności gospodarczej przez okres do 3 lat.
Te same działania dokonywane są w wyniku uprzedniej zmowy osób lub jeśli te działania doprowadziły do faktycznych strat pieniężnych budżetów lub funduszy państwowych w bardzo wielkich rozmiarach. Takie działania karane są grzywną w wysokości od 500 do 2000 minimalnych dochodów wolnych od opodatkowania lub przymusowymi robotami poprawczymi przez okres do 2 lat; taka osoba jest również zagrożona ograniczeniem wolności przez okres do 5 lat wraz z pozbawieniem prawa do zajmowania określonych stanowisk czy prowadzenia pewnych rodzajów działalności gospodarczej przez okres 3 lat.
Czynności przewidziane punktami 1 i 2 dokonane są przez osobę wcześniej karaną (судимою) za uchylanie się od spłaty podatków i opłat lub jeśli te działania doprowadziły do faktycznych strat pieniężnych budżetów lub funduszy państwowych w szczególnie wielkich rozmiarach. Takie działania karane są pozbawieniem wolności przez okres od 5 do 10 lat wraz z pozbawieniem prawa do zajmowania określonych stanowisk lub prowadzenia pewnych rodzajów działalności gospodarczej przez okres do 3 lat wraz z konfiskatą majątku.
Osoba, która po raz pierwszy naruszyła przepisy zawarte w punktach 1 i 2 artykułu, jest zwolniona od odpowiedzialności kryminalnej, jeśli po pociągnięciu jej do odpowiedzialności karnej zapłaciła podatki i opłaty, a także zrekompensowała straty poniesione przez państwo (zapłaciła sumy odsetek za zwłokę oraz kary pieniężne).

Pod pojęciem „wielki rozmiar” należy rozumieć sumy podatków i opłat, które o 1000 i więcej razy przekraczają przewidziany ustawą minimalny rozmiar dochodów wolnych od opodatkowania; pod pojęciem „bardzo wielki rozmiar” należy rozumieć sumy podatków i opłat, które o 3000 i więcej razy przekraczają przewidziany ustawą minimalny rozmiar dochodów wolnych od opodatkowania; pod pojęciem „szczególnie wielki rozmiar” należy rozumieć sumy podatków i opłat, które o 5000 i więcej razy przekraczają przewidziany ustawą minimalny rozmiar dochodów wolnych od opodatkowania.

Minimalny dochód wolny od opodatkowania stosowany do obliczenia kwot podatków i opłat umyślnie nie zapłaconych do budżetu równa się wysokości podatkowej ulgi społecznej (w 2008 roku – 257,50 UAH).

Unikanie podwójnego opodatkowania

Zgodnie z Konwencją między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku istnieje możliwość pomniejszenia lub niepłacenia podatku od dochodu uzyskanego przez rezydentów Polski na terytorium Ukrainy. Konwencja dotyczy ukraińskiego podatku dochodowego od osób prawnych oraz fizycznych. Przepisy Konwencji dotyczą między innymi następujących dochodów:

Dywidendy Dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę na Ukrainie osobie, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, będą opodatkowane na Ukrainie i według prawa Ukrainy, ale jeżeli odbiorca dywidend jest uprawniony do ich otrzymania, pobierany podatek nie może przekroczyć:
1. 5% kwoty dywidend brutto, jeżeli odbiorcą dywidend jest spółka (inna niż spółka osobowa), której udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendy wynosi co najmniej 25%,
2. 15% kwoty dywidend brutto we wszystkich pozostałych przypadkach.
Odsetki Odsetki powstające na Ukrainie i wypłacane osobie, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, będą opodatkowane w państwie, w którym powstają, czyli na Ukrainie i zgodnie z ustawodawstwem Ukrainy, ale jeżeli odbiorca odsetek jest osobą uprawnioną do ich otrzymania, podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 10% kwoty brutto tych odsetek.
Należności licencyjne Należności licencyjne, powstające na Ukrainie i wypłacane osobie, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, będą opodatkowane na Ukrainie i zgodnie z prawem Ukrainy, lecz podatek ustalony w ten sposób nie może przekroczyć 10% kwoty brutto należności licencyjnych.
Wolne zawody Dochody osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania znajduje się w Polsce, z wykonywania wolnego zawodu albo z innej działalności o samodzielnym charakterze podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce, chyba że osoba ta dysponuje zwykle stałą placówką na Ukrainie dla wykonywania swej działalności. Jeżeli dysponuje ona taką stałą placówką, to dochody mogą być opodatkowane na Ukrainie, jednak tylko w takim zakresie, w jakim mogą być przypisane tej stałej placówce. Określenie „wolny zawód” obejmuje w szczególności samodzielnie wykonywaną działalność naukową, literacką, artystyczną, wychowawczą lub oświatową, jak również samodzielnie wykonywaną działalność lekarzy, prawników, inżynierów, architektów oraz dentystów i księgowych. Jak widać, w tym przypadku takie dochody mogą być zwolnione z opodatkowania na Ukrainie.
Wynagrodzenia dyrektorów Wynagrodzenia i inne podobne należności otrzymywane przez osobę, której miejsce zamieszkania znajduje się w Polsce, z tytułu członkostwa w zarządzie spółki lub w innym podobnym organie spółki mającej siedzibę na Ukrainie będą opodatkowane na Ukrainie i według stawek stosowanych na Ukrainie (15%).
Dochody z nieruchomości Dochody osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z majątku nieruchomego (włączając dochody z eksploatacji gospodarstwa rolnego i leśnego), położonego na Ukrainie, będą opodatkowane na Ukrainie (25% i 30%). Określenie „majątek nieruchomy” posiada takie znaczenie, jakie przyjmuje się według prawa tego państwa, w którym majątek ten jest położony. Owe postanowienia stosuje się do dochodów z bezpośredniego użytkowania, najmu, jak również każdego innego rodzaju użytkowania majątku nieruchomego. Dochody osiągnięte przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z przeniesienia własności majątku nieruchomego, położonego na Ukrainie, będą opodatkowane na Ukrainie (25% lub 30%). Niestety przepisy Konwencji nie zmniejszają podatków ani nie zwalniają z opodatkowania na Ukrainie dochodów z nieruchomości.
Transport międzynarodowy Zyski osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z eksploatacji w transporcie międzynarodowym statków morskich, rzecznych i powietrznych oraz środków transportu drogowego będą podlegały opodatkowaniu tylko w Polsce. Oznacza to, że na Ukrainie taki dochód jest zwolniony z opodatkowania.

Konwencja między Polską a Ukrainą w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z dnia 12.01.1993 roku

Niniejsza umowa daje możliwość pomniejszenia lub w ogóle niepłacenia podatków pobieranych od dochodów nierezydentów (czyli rezydentów Polski) uzyskanych ze źródeł położonych na terytorium Ukrainy.

Przykład:

Zyski osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z eksploatacji w transporcie międzynarodowym statków morskich, rzecznych i powietrznych oraz środków transportu drogowego będą podlegały opodatkowaniu tylko w Polsce (w przeciwnym razie podatek, który trzeba będzie zapłacić, wyniesie 6%).

Przykład:

Dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę na Ukrainie osobie, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, będą opodatkowane na Ukrainie. Przy tym, jeżeli odbiorca dywidend jest uprawniony do ich otrzymania, pobierany podatek nie może przekroczyć 5% kwoty dywidend brutto, jeżeli odbiorcą dywidend jest spółka (inna niż spółka osobowa), której udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendy wynosi co najmniej 25% (w przeciwnym razie podatek, który trzeba będzie zapłacić, wyniesie 15%).

Przykład:

Odsetki oraz opłaty licencyjne, które powstają na Ukrainie i wypłacane są osobie, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, będą opodatkowane na Ukrainie i zgodnie z ustawodawstwem Ukrainy, ale jeżeli odbiorca odsetek jest osobą uprawnioną do ich otrzymania, podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 10% kwoty brutto tych odsetek lub opłat licencyjnych (w przeciwnym razie podatek, który trzeba będzie zapłacić, wyniesie 15%).

Przykład:

Dochody osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z wykonywania wolnego zawodu (samodzielnie wykonywanej działalności naukowej, literackiej, artystycznej, wychowawczej lub oświatowej, jak również samodzielnie wykonywanej działalności lekarzy, prawników, inżynierów, architektów oraz dentystów i księgowych) albo z innej działalności o samodzielnym charakterze podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce, chyba że osoba ta dysponuje stałą placówką na Ukrainie dla wykonywania swej działalności. Jeżeli dysponuje ona taką stałą placówką, to dochody będą opodatkowane na Ukrainie (w przeciwnym razie podatek, który trzeba będzie zapłacić, wyniesie 30%).

Przykład:

Dochody osiągane przez osobę, której miejsce zamieszkania lub siedziba znajduje się w Polsce, z majątku nieruchomego (włączając dochody z eksploatacji gospodarstwa rolnego i leśnego), położonego na Ukrainie, będą opodatkowane na Ukrainie. Oznacza to, że w danym przypadku podatek trzeba będzie zapłacić na Ukrainie.

Dla skorzystania z preferencji przewidzianych w niniejszej Konwencji nierezydent powinien przedłożyć do rezydenta, który wypłaca takie dochody, certyfikat rezydencji (oznacza to zaświadczenie o miejscu siedziby podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej Polski miejsca siedziby podatnika).

Niezbędnym warunkiem stosowania przepisów takich umów międzynarodowych jest przedłożenie przez nierezydenta na rzecz rezydenta, który wypłaca mu takie przychody, zaświadczenia (Residence Certificate), które potwierdza status rezydencki państwa innego niż Ukraina.

Certyfikat rezydencji jest zaświadczeniem wydanym przez właściwy organ administracji podatkowej dokumentującym miejsce siedziby beneficjenta (podatnika) do celów podatkowych – rezydencję podatkową, wynikającą z objęcia podatnika nieograniczonym obowiązkiem podatkowym na terenie państwa, w którym podatnik posiada siedzibę.

Certyfikat rezydencji ma zatem za zadanie wykazać, iż dany podmiot objęty jest zakresem przedmiotowym umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, tzn. uprawniony jest do skorzystania z niższych, preferencyjnych stawek opodatkowania, ewentualnie do zwolnienia z podatku w państwie źródła. W związku z powyższym zastosowanie preferencyjnej stawki opodatkowania możliwe jest dopiero po uzyskaniu ww. zaświadczenia. W przypadku nieposiadania certyfikatu rezydencji przed dokonaniem wypłat i zastosowaniem stawki preferencyjnej lub w przypadku niepobrania podatku podmiot krajowy narażony będzie na sankcję, gdyż na nim, jako płatniku, spoczywa obowiązek pobrania podatku u źródła w wysokości określonej w ustawie.

Certyfikat rezydencji musi zostać wydany przez właściwą władzę podatkową państwa rezydencji podatnika. Zaświadczeniem tym nie może być np. wypis z rejestru. Warunkiem niezbędnym jest, by w zaświadczeniu wskazana została siedziba podatnika dla celów podatkowych na terytorium Polski.

Konkludując, stwierdzić należy, iż w interesie zarówno beneficjenta należności, jak i podmiotu ukraińskiego, stosującego preferencyjną stawkę podatku lub też nie pobierającego podatku u źródła, jest posiadanie aktualnego certyfikatu rezydencji.

Ceny transferowe (osoby powiązane)

Co do zasady dla określenia ceny „zwyczajnej” (rynkowej) towarów (robót, usług) stosuje się informację o zawartych na moment sprzedaży takich towarów (robót, usług) umów kupna-sprzedaży towarów (robót, usług) identycznych (podobnych) i na takich samych warunkach. Zgodnie z punktem 13. Ukazu Prezydenta nr 817/98 o niektórych przypadkach deregulacji działalności przedsiębiorczej, ceny „zwyczajne” towarów (robót, usług) do zastosowania dla celów podatkowych i celnych ustalane są na podstawie oszacowania poziomu statystycznego cen na rynku wewnętrznym Ukrainy. Zatem przedsiębiorstwo przy zawarciu umowy kupna-sprzedaży z osobą powiązaną powinno stosować przeciętne ceny statystyczne na rynku wewnętrznym Ukrainy. Ponadto ustawa Ukrainy o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje, że w przypadku gdy cena „zwyczajna” nie może być określona za pomocą sposobów wyżej wymienionych, to dla uzasadnienia jej poziomu stosowane są przepisy Standardów Narodowych Księgowości oraz Standardów Narodowych oszacowania majątku i praw majątkowych. Metody kształtowania cen pomiędzy osobami powiązanymi zostały określone w Standardach Narodowych Księgowości 23 – „Ujawnienie informacji stosownie osób powiązanych”. Najczęściej stosowana jest metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej, która polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną na towary (roboty, usługi) analogiczne, stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne i określeniu na tej podstawie wartości rynkowej przedmiotu transakcji zawartej między podmiotami powiązanymi. O cenach na towary (roboty, usługi) analogiczne można dowiedzieć się z listy cen innych przedsiębiorstw, ogłoszeń reklamowych itp.

Osoby powiązane
Osoby prawne, które			Osoby fizyczne
sprawują kontrolę nad podatnikiem	są kontrolowane przez podatnika	znajdują się pod wspólną kontrolą z podatnikiem	osoba fizyczna lub członkowie jej rodziny, którzy sprawują kontrolę nad podatnikiem	osoba (w tym także członkowie jej rodziny), która jest upoważniona w imieniu podatnika do dokonywania czynności prawnych, które powodują powstanie, zmianę lub zaprzestanie stosunków prawnych
			członkami rodziny osoby fizycznej są: mąż (żona); bliscy krewni (dzieci lub rodzice) osoby fizycznej lub jej męża (żony); mąż (żona) jakiegokolwiek bliskiego krewnego osoby fizycznej lub jej męża (żony)

W przypadku osób prawnych pod pojęciem kontroli (sprawowania kontroli) należy rozumieć:

posiadanie bezpośrednie lub poprzez większą ilość powiązanych osób fizycznych lub prawnych największego udziału (pakietu akcji) w funduszu statutowym podatnika;
zarządzanie największą liczbą głosów w organie kierowniczym takiego podatnika;
posiadanie udziału (pakietu akcji) nie mniejszego niż 20% funduszu statutowego podatnika.

W przypadku osób fizycznych pod pojęciem kontroli (sprawowania kontroli) należy rozumieć to samo, co w przypadku osób prawnych. Różnica polega na tym, że dla osoby fizycznej posiadanie udziału (głosów w organie kierowniczym) w funduszu statutowym podatnika określane jest jako suma ogólna praw korporacyjnych, które posiada:

taka osoba fizyczna;
członkowie rodziny takiej osoby fizycznej;
osoby prawne, nad którymi kontrolę sprawuje taka osoba fizyczna lub członkowie jej rodziny.

Europejskie Centrum
Doradztwa i Dokumentacji Podatkowej
www.ecddp.pl
www.ecddp.com.ua

Jak zostać członkiem Stowarzyszenia?

System podatkowy na Ukrainie